Clifa logo
 

Adres ][ Adress
Gastenboek ][ Guestbook
Route Hulp ][ Travel Help Contact
    Naar Huis ][ Back Home
                    
 
Verpleeghuizen en verzorgingshuizen vanuit CliŽntperspectief

 

De belangrijkste aanleiding tot het produceren van dit document is de Kwaliteitswet Zorginstellingen. Daarin staat dat een instelling in de gezondheidszorg verplicht is verantwoorde zorg te leveren. Verantwoorde zorg is volgens diezelfde Kwaliteitswet Zorginstellingen ďzorg van goed niveau, die in ieder geval doeltreffend, doelmatig en patiŽntgericht wordt verleend en die afgestemd is op de reŽle behoefte van de patiŽntĒ. Vervolgens wordt gezegd dat in het overleg tussen de betrokken partijen (cliŽntorganisaties, aanbieders en zorgverzekeraars) overeenstemming bereikt moet worden over wat verantwoorde zorg is, en dat de zorginstelling de resultaten van dit overleg dient te betrekken bij haar beleid. Met dit document levert de LOC een bijdrage aan dit proces.

De plicht voor de zorgaanbieder om verantwoorde zorg te leveren is voor cliŽntenraden een belangrijke verworvenheid. Niet voor niets hebben cliŽntenorganisaties zich sterk gemaakt voor de Kwaliteitswet Zorginstellingen, waarvan altijd gezegd is dat zij tot de vier patiŽntenwetten hoort. De andere drie wetten, die bedoeld zijn om de positie van cliŽnten te versterken, zijn: Wet Medezeggenschap CliŽnten Zorginstellingen, Wet Klachtrecht Zorginstellingen en de Wet op de Geneeskundige Behandelings Overeenkomst. Met de Kwaliteitswet Zorginstellingen is de positie van cliŽnten in belangrijke mate versterkt omdat de wet betekent dat een instelling te allen tijde verantwoorde zorg oftewel kwalitatief goede zorg dient te leveren.

1. Hoofdstukken

►De onderstaande hoofdstukken A B C D E F G H en Bijlage zijn gelinkt naar een site met het desbetreffende onderwerp, waar uitgebreider op de punten wordt ingegaan.

Inleiding 
A. Opname - Introductie
     A1. Informatie over de instelling Ė communicatie rond de opname
     A2. Opnameprocedure
     A3. Deskundigheid van de medewerkers aangaande de eerste periode
     A4. Autonomie Ė zelfbeschikking bij de opname

B. Verblijf - Wonen

      B1. Het gebouw - toegankelijkheid
      B2. De eigen kamer
      B3. Informatie, communicatie en inspraak tijdens het verblijf

      B4. Organisatie tijdens het verblijf
      B5. Dagelijks leven - dagritme
C. Verpleging en Verzorging

     C1. Zorgplan
     C2. Opstaan, wassen en aankleden
     C3. Uiterlijke verzorging
     C4. Toiletgang
     C5. Hanteren van persoonlijke hulpmiddelen
     C6. Alarmopvolging
     C7. Deskundigheid van verplegend personeel
     C8. Zelfstandigheid tijdens de verzorging
     C9. Vrijheidsbeperkende maatregelen
D. Voeding
      D1. Kwaliteit van de voeding
      D2. Tijdstip van de maaltijden
      D3. Keuzemogelijkheden tijdens de maaltijd
      D4. Hulp bij het eten
      D5. Sfeer tijdens het eten
E. Paramedische behandeling
      E1. Informatie, communicatie en inspraak bij de behandeling
      E2. Zorgdossier

      E3. Levenseinde
      E4. Medische zorg
      E5. Deskundigheid
F. Dagbesteding
     F1. Informatie, communicatie en inspraak bij de dagbesteding
     F2. Organisatie van de activiteiten
     F3. Geestelijke verzorging
     F4. Deskundigheid van de activiteitenbegeleiding
G. Familie

     G1. Informatie, communicatie en inspraak van de familie
     G2. Ondersteuning van de familie
H. Bejegening - Privacy
     H1. Algemene bejegening
     H2. Bejegening tijdens de verzorging
     H3. Algemene privacy
     H4. Privacy tijdens de verzorging

Bijlage


Verantwoorde zorg verpleeghuizen en verzorgingshuizen vanuit cliŽntenperspectief  is een uitgave van de Landelijke Organisatie CliŽntenraden (LOC). De LOC komt op voor de belangen van cliŽnten van verzorgings- en verpleeghuizen, de thuiszorg en van bewoners van woonzorgcentra en aanleunwoningen. Er zijn meer dan 1700 cliŽntenraden aangesloten bij de LOC.

1a. De voorgeschiedenis

Dit document is de opvolger van de zogeheten Zorgvragenkaart-2000. De zorgvragenkaart-2000 geeft een beeld van de eisen die bewoners en hun familieleden anno 2000 aan het verpleeghuis stellen en is opgesteld in het project ĎVerantwoorde Zorgí, dat door de NVBV (voorganger van de LOC) in de periode 1997 tot 1999 uitgevoerd is. Het project ĎVerantwoorde zorgí van 1997-1999 leverde twee producten op: 1) de normen vanuit cliŽntenperspectief over verpleeghuizen, 2) de zorgvragenkaart-2000. Het eerste product is opgegaan in de stichting CliŽnt & Kwaliteit, die de toetsingen vanuit cliŽntenperspectief uitvoert. Het tweede product krijgt met dit document een vervolg.

Er zijn met dit document ĎVerantwoorde zorg verpleeghuizen en verzorgingshuizen vanuit cliŽntenperspectiefí een aantal extra stappen gezet ten opzichte van de Zorgvragenkaart-2000.

  1. Allereerst was de Zorgvragenkaart-2000 alleen voor verpleeghuizen bestemd. Dit document is bestemd voor verpleeghuizen ťn verzorgingshuizen.
  2. Daarnaast hebben de normen vanuit cliŽntenperspectief (in beheer bij CliŽnt & Kwaliteit) een stormachtige ontwikkeling doorgemaakt. Sedert de opstart van de stichting (begin 2000) zijn er vele honderden toetsingen gedaan, is het instrument vele malen gevalideerd, uitgebreid en aangescherpt, waardoor inhoudelijk een enorme stap vooruit gedaan is. De huidige normen vanuit cliŽntenperspectief (zoals gezegd eigendom van CliŽnt & Kwaliteit) zijn als basis genomen voor dit document.
  3. Verder is bij het tot stand komen van dit document het gehele kader van de LOC betrokken. De mening van cliŽnten is als basis genomen (middels de normen van CliŽnt & Kwaliteit), en bij het omzetten naar een document dat uitspraak doet over verantwoorde zorg zijn vervolgens cliŽntenraden, bestuurders van de LOC en ook medewerkers van de LOC betrokken.

1b. De werkwijze

In de laatste alinea van de vorige paragraaf is over de werkwijze al iets gezegd. De concrete stappen op een rij gezet:

  1. De normen van cliŽnten zijn gerubriceerd naar de mate waarin concreet toetsbare uitspraken gedaan zijn.
  2. De huidige knelpunten in de zorg zijn geÔnventariseerd via consulenten en cliŽntenraden.
  3. In drie Delphirondes zijn uitspraken voorgelegd aan cliŽntenraden en regionale bestuurders binnen de LOC
  4. Het concept document ter discussie gesteld op internet.
  5. Het concept document is ter goedkeuring voorgelegd aan Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur.

1c. De reikwijdte van dit document

Dit document heeft betrekking op verantwoorde zorg in verpleeghuizen en verzorgingshuizen. Ten opzichte van het vorige document (de Zorgvragenkaart-2000) is dit een reŽle stap voorwaarts: niet alleen verpleeghuizen maar ook verzorgingshuizen vallen onder deze uitspraak over verantwoorde zorg. Echter, de reikwijdte blijft beperkt tot intramurale settings, oftewel zorg met verblijf. Alle extramurale vormen blijven hierbij buiten beschouwing. Voor deze inperking is gekozen om de haalbaarheid van dit project te vergroten. Evengoed is het streven om de volgende keer intramurale settings uit te breiden met de extramurale vormen van (met name) verzorgingshuizen. Alle uitspraken die in dit document zijn gedaan, zijn in principe van toepassing op zowel verpleeghuizen als verzorgingshuizen. Daar waar expliciet vermeld wordt ďverzorgingshuizenĒ, ďverpleeghuizenĒ of ďpg-afdelingĒ moge duidelijk zijn dat dit voor de genoemde sector geldt. Meestal is het punt dan niet op andere sectoren van toepassing. In een aantal gevallen gaat het om verantwoorde zorg bij die specifieke groep. Bijvoorbeeld.

In dit document staat de uitspraak: ďDoor middel van bordjes en kleuren kan de (pg-)bewoner zich goed oriŽnteren in het verpleeghuisĒ. Dit betekent niet dat dit in een verzorgingshuis geen goed idee is. Bovendien: ook de somatische bewoners in een verpleeghuis kunnen het handig vinden zich te oriŽnteren aan de hand van bordjes en kleuren. Wat evenwel bedoeld wordt is dit voor de pg-bewoner aan deze norm moet worden voldaan wil er sprake zijn van verantwoorde zorg.

1d. De functies van dit document

Het is de bedoeling dat het document ĎVerantwoorde zorg verpleeghuizen en verzorgingshuizen vanuit cliŽntenperspectiefí de volgende functies vervult.

  1. CliŽntenraden krijgen van directies een standpunt wat volgens de zorgaanbieder verantwoorde zorg is. Meestal is dit een schrijven over minimale zorg, basiszorg of gangbare zorg. CliŽntenraden moeten hier advies op geven en dit document kan hen helpen bij het geven van advies.
  2. CliŽntenraden krijgen ook adviesaanvragen over andere, algemene punten die te maken hebben met de inhoud van de zorg. Omdat in dit document veel uitspraken gedaan worden over wat wenselijke / verantwoorde zorg is volgens cliŽnten, is deze tekst een algemene steun in de rug voor het werk van cliŽntenraden.
  3. Dit document zal input zijn bij de landelijke discussie over verantwoorde zorg.
  4. Omdat de Kwaliteitswet Zorginstellingen instellingen wettelijk verplicht tot het leveren van verantwoorde zorg, tevens is dit document een bijdrage aan de versterking van de rechtspositie van cliŽnten.

1e. De status van het document

In dit document wordt een uitspraak gedaan over de ondergrens van verantwoorde zorg. Elke zorg die meer of gelijk is aan wat hier beschreven wordt, is volgens cliŽnten verantwoorde zorg. In dat opzicht is het vergelijkbaar met wat in den lande beschreven wordt als Ďminimale zorgí of Ďbasiszorgí, hoewel hierbij wel een slag om de arm gehouden moet worden, omdat instellingen aan deze begrippen verschillende interpretaties gegeven hebben.

Als in dit document de ondergrens van verantwoorde zorg beschreven wordt, wat is dan verantwoorde zorg? Verantwoorde zorg zelf is volgens de LOC datgene wat in het zorgplan overeengekomen is tussen zorgaanbieder en cliŽnt, mits deze voldoet aan de volgende voorwaarden:

  1. De wensen van de cliŽnt zijn uitgangspunt.
  2. Het dagelijkse leven van de cliŽnt en de dagelijkse leefpatronen zijn uitgangspunt bij het opstellen van het zorgplan.
  3. Het zorgplan voldoet aan de eisen zoals in dit document beschreven wordt, waarbij hier expliciet vermeld wordt dat het zorgplan regelmatig geŽvalueerd en bijgesteld wordt, minimaal twee keer per jaar.
  4. In het zorgplan wordt niet iets overeengekomen dat in strijd is met dit document.

Wanneer realiseert een instelling volgens cliŽnten verantwoorde zorg? Welnu: indien op alle punten die in dit document genoemd zijn positief gescoord wordt. Is het evengoed mogelijk om onder de hier beschreven ondergrens van verantwoorde zorg te komen en nog steeds verantwoorde zorg te bieden? Ja, dat kan, mits de cliŽnt dat wenst en dit ook in het zorgplan met wens en motivatie vermeld wordt. Het gaat hierbij om een uitdrukkelijke wens van de cliŽnt, waarbij vanuit de instelling minimaal de norm van dit document voorgesteld wordt. In het gesprek met de instelling kan een cliŽnt immers gemakkelijk Ďovertuigdí worden om de wensen lager te stellen, omdat dat niet haalbaar zou zijn.

1f. De verhouding van dit document tot protocollen in instellingen en reeds ontwikkelde richtlijnen

Op landelijk niveau zijn vele richtlijnen ontwikkeld die al dan niet als basis gebruikt zijn door zorgaanbieders bij het opstellen van hun eigen protocollen. De meeste van deze richtlijnen zijn ontwikkeld door koepelorganisaties van zorgaanbieders of beroepsgroepen, waarbij in een aantal gevallen vertegenwoordigers van cliŽnten in bijvoorbeeld een begeleidingscommissie of klankbordgroep gezeten hebben.  

Dit document, waarin cliŽnten uitspraak doen over wat verantwoorde zorg is, kan niet alle onderwerpen en aspecten dekken die in bestaande richtlijnen verwoord zijn. Om die reden is vooral beperkt tot die onderwerpen waarvan cliŽnten en cliŽntenraden aangegeven hebben dat dit voor hen items zijn die aan bod dienen te komen. Dit laat onverlet dat er vele aspecten zijn die evengoed niet onder woorden gebracht zijn. Door te vermelden dat instellingen tevens dienen te handelen volgens landelijke richtlijnen wordt deze lacune (van niet vermelden punten) grotendeels opgevuld.

In principe kan de LOC zich achter een landelijke richtlijn scharen, mits hierbij aan de voorwaarde voldaan is dat 1) de uitspraken van de richtlijn (of in toegepaste vorm: een protocol) niet in strijd zijn met de belangen van cliŽnten. 2) Daarnaast is het belangrijk dat de richtlijn vooral op cliŽntvriendelijke en cliŽntgerichte wijze is toegepast. Met name de wijze waarop een richtlijn geÔnterpreteerd en toegepast wordt kan in strijd zijn met wat volgens cliŽnten verantwoorde zorg is. In de praktijk gaat het om de balans tussen het voorschrift van een protocol en de wens van de cliŽnt.

Het leveren van verantwoorde zorg ontheft de instelling aldus niet van het voldoen aan landelijke richtlijnen, mits voldaan is aan deze twee (hierboven genoemde) voorwaarden.

juli 2003

Op weg naar normen voor Verantwoorde zorg

De landelijke verenigingen van cliŽnten, professionals en zorgaanbieders hebben gezamenlijk geformuleerd wat zij verstaan onder verantwoorde zorg in verpleeg- en verzorgingshuizen. Uitgangspunt is dat de cliŽnt zelf bepaalt wat kwaliteit van leven inhoudt en in overleg met de professional en de zorgorganisatie vaststelt welke ondersteuning hij/zij nodig heeft om te leven zoals hij/zij dat wenst. De verenigingen legden hun opvattingen vast in het visiedocument ĎOp weg naar normen voor Verantwoorde zorgí. Dit document  werd onlangs overhandigd aan staatssecretaris Ross van VWS. Zij gaan ervan uit dat de in het document vastgelegde norm in een periode van twee tot drie jaar gerealiseerd kan worden.

Het visiedocument ĎOp weg naar normen voor Verantwoorde zorgí bevat normen voor Verantwoorde zorg, voor professionele hulpverleners en voor professionele organisaties. De normen zijn geformuleerd in termen die aangeven wat het resultaat moet zijn voor de ondersteuning van de kwaliteit van leven van de cliŽnt. De komende maanden zal dat worden uitgewerkt in een garantienorm: de norm die een organisatie garandeert aan haar cliŽnten. Ook wordt een toetsingskader ontwikkeld, zodat meetbaar wordt of de gewenste kwaliteit van leven wordt gerealiseerd. De manier waarop de normen voor Verantwoorde zorg worden toegepast wordt uitgewekt in een Deltaplan ouderenzorg. Daarin wordt de visie op verantwoorde zorg vertaald naar specifieke taken en acties voor de betrokken partijen.

Verantwoorde zorg komt tot stand via het zorg(behandel)-/leefplan. Voor elke cliŽnt afzonderlijk wordt daarin vastgelegd hoe voor hem/haar de normen worden ingevuld. Uitgangspunt is dat de cliŽnt zo veel mogelijk keuzevrijheid krijgt en zo veel mogelijk de regie voert over het eigen leven. Communicatie en informatie zijn cruciaal in de uitwerking van dat uitgangspunt.

Kwaliteit van leven komt tot stand op vier belangrijke domeinen: lichamelijk welbevinden/gezondheid, woon-/leefomstandigheden, participatie en mentaal welbevinden.
Voor elk van die domeinen bevat het document een norm, die vervolgens in een aantal punten wordt uitgewerkt. De Ďhoofdnormí op de vier domeinen luidt als volgt:

  1. Lichamelijk welbevinden/gezondheid: de cliŽnt mag rekenen op adequate gezondheidsbescherming en -bevordering, een schoon en verzorgd lichaam en smakelijke maaltijden, hapjes en drankjes.
  2. Woon-/leefomstandigheden: de cliŽnt mag rekenen op woonruimte waarin hij/zij zich thuis kan voelen en waar hij/zij veilig is.
  3. Participatie: de cliŽnt mag rekenen op aantrekkelijke mogelijkheden voor dagbesteding waarmee hij/zij invulling kan geven aan persoonlijke interesses/hobbyís en een sociaal leven en contact kan houden met de samenleving.
  4. Mentaal welbevinden: de cliŽnt mag rekenen op respect voor en ondersteuning van de eigen identiteit en levensinvulling.

Arcares, AVVV, LOC, NVVA en Sting hebben hun visie op Verantwoorde zorg afgestemd met de Inspectie voor de Gezondheidszorg, met het ministerie van VWS en met Zorgverzekeraars Nederland. Daarmee ligt er een breed gedragen norm die stimuleert tot goede zorg, tot goede service, tot goede dienstverlening en tot kwaliteitsverbetering.


Definitie van gebruikte termen

Verantwoorde zorg: zorg van goed niveau, die in ieder geval doeltreffend, doelmatig, veilig en patiŽntgericht verleend wordt en die is afgestemd op de reŽle behoefte van de cliŽnt. De geleverde zorg voldoet aan veld- en beroepsnormen en is gewaarborgd door een werkend kwaliteitssysteem. Daarmee word geborgd dat informatie over kwaliteit systematisch wordt geregistreerd en waar nodig wordt vertaald naar structurele kwaliteitsverbetering.

Kwaliteit van leven: mensen moeten ondersteund worden om zo veel mogelijk het leven te kunnen leiden zoals ze dat willen en gewend zijn, en de dingen te kunnen doen die ze, gelet op hun mogelijkheden en beperkingen, zelf belangrijk en zinvol vinden.

 

Lees hier
Het visiedocument ĎOp weg naar normen voor Verantwoorde zorgí



Voor meer informatie over doc. "Op weg naar normen van Verantwoorde zorg" Zie:
www.clifa.nl/ClifaNormenVerantwoordeZorg.html

Bronnen:

1. Standpunt evaluatie Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst 
http://www.minvws.nl/documents/gzb/Kamerstuk/2225118.pdf

2. Wet van 18 januari 1996, betreffende de kwaliteit van zorginstellingen (Kwaliteitswet zorginstellingen  [Versie geldig vanaf: 01-01-2001  Zoek onder wetten, zie onderstaande link:
http://wetten.sdu.nl/

3. Evaluatie patiŽntenwet: rechtspositie patiŽnt versterkt VWS
http://www.minvws.nl/document.html?folder=393&page=13491

4. LOC Verpleeghuizen en verzorgingshuizen vanuit CliŽntperspectief
http://www.loc.nl/dman/Document.phx?cmd=download&action=view&documentId=fz19803140740293


Deze site is voor het laatst bijgewerkt op
17 januari 2005

           ][ About EVEAN ][ Contact the webmaster ©2002 by Clifa Evean Oostergouw Zaandam NL.