Clifa logo
 

Adres ][ Adress
Gastenboek ][ Guestbook
Route Hulp ][ Travel Help Contact
    Naar Huis ][ Back Home
                    
 
Dementie: Korsakov Syndroom

Het syndroom van Korsakov werd aan het eind van de negentiende eeuw voor het eerst beschreven door Sergei Sergeivich Korsakov.

Wat is Korsakov syndroom?
Het is een ziekte veroorzaakt door langdurig alcoholgebruik in combinatie met een slechte voeding. Met name het hierdoor optredende thiamine (vitamine B1) gebrek is verantwoordelijk voor het ontstaan van het syndroom. In een familie of gezin gaat vaak een lange lijdensweg vooraf aan het stellen van de definitieve diagnose ďKorsakovĒ. Het is meestal een periode waarin de patiŽnt te veel alcohol gebruikt (vaak buiten het gezichtsveld van de familie). De normale gang van zaken in gezin of familie wordt na verloop van tijd ernstig ontregeld. Afspraken maken met de patiŽnt wordt moeilijker. Financieel wanbeleid is vaak ook een aanleiding tot meningsverschillen. De kennissenkring wordt steeds kleiner. Mogelijk is er zelfs al verlies van een baan aan vooraf gegaan. Vaak is er onenigheid in gezin of familie over de ernst en de gevolgen van het drinken. Altijd is er weer de hoop dat het ooit beter zal gaan en dat de patiŽnt zal stoppen met drinken.

Ook niet-alcoholici kunnen een amnestisch syndroom krijgen wat lijkt op de ziekte van Korsakov. Ditkan gebeuren wanneer zij in een slechte voedingstoestand verkeren door bijvoorbeeld stoornissen in het maagdarmkanaal.

Verschijnselen
De ziekte van Korsakov wordt soms voorafgegaan door de ziekte van Wernicke. Dit is een ziektebeeld dat zich kenmerkt door verwarring en door enkele neurologische afwijkingen (o.a. loopstoornissen en oogspierverlammingen). De ziekte van Wernicke ontstaat in de loop van enkele dagen of weken. Wanneer de lichamelijke verschijnselen zijn verdwenen blijft het Korsakov-syndroom over. Het meest op de voorgrond staande kenmerk van het Korsakovsyndroom is geheugenverlies. Vooral dingen die kort geleden zijn gebeurd, kan de patiŽnt zich niet meer herinneren. Herinneringen aan gebeurtenissen die langer geleden hebben plaatsgevonden, blijven vaak beter bewaard. Hoewel Korsakov-patiŽnten zich bepaalde gebeurtenissen dus nog kunnen herinneren, hebben ze wel grote problemen om deze gebeurtenissen in chronologische volgorde te plaatsen. Korsakov-patiŽnten zullen niet snel hun geheugenproblemen toegeven. Integendeel, ze vullen de gaten in hun geheugen op met fantasieverhalen. Dit wordt confabuleren genoemd. De verhalen zijn zo waarschijnlijk dat buitenstaanders het idee kunnen krijgen dat er met het geheugen van de betrokkene niets aan de hand is. Door het geheugenverlies komen KorsakovpatiŽnten dagelijks in probleemsituaties terecht die ze zelf niet meer kunnen oplossen. Dit maakt hen onzeker en faalangstig. De ene patiŽnt reageert hierop met een apathische houding; hij trekt zich terug, neemt geen initiatief meer. De ander wordt juist agressief. Behalve geheugenproblemen hebben Korsakov-patiŽnten oriŽntatieproblemen. Wanneer de oriŽntatie in de tijd gestoord is, betekent dit dat het begrip van tijd ontregeld is. De patiŽnt weet niet meer welke dag van de week het is, wat er op een bepaalde dag gebeurd is of welk deel van de dag het is. Hij leeft in chaos. Ook de oriŽntatie in plaats kan verstoord raken waardoor de patiŽnt moeite heeft zich aan te passen aan een nieuwe omgeving. Het herkennen van personen blijft meestal het langst intact, maar ook dat kan op den duur verstoord raken. Door deze symptomen lijkt de aandoening soms wat op dementie. Het verschil is echter dat bij de Korsakov-patiŽnt herinneringen uit het verre verleden gespaard blijven, evenals de intellectuele vaardigheden. Het begrip blijft relatief goed intact.

Prognose
In tegenstelling tot veel dementiesyndromen is het Korsakovsyndroom geen progressieve ziekte. Wanneer gestopt wordt met drinken blijven de cognitieve stoornissen stabiel of worden ze zelfs minder. Bij ongeveer twintig procent van de patiŽnten is er zelfs een sterke verbetering te verwachten. Eenzelfde percentage laat niet of nauwelijks herstel zien. De grootste groep ligt hiertussen in: ze vertoont enige verbetering maar blijft restverschijnselen vertonen. Wanneer er niet tijdig gestopt wordt met drinken kan het Korsakovsyndroom overgaan in alcoholdementie. Hiervan is sprake als ook herinneringen uit het verre verleden en de intellectuele vaardigheden zijn aangedaan.

Omgang
Steekwoorden bij de omgang met mensen die lijden aan het Korsakov -syndroom zijn: concreet, kort, consequent en continu.Gezien hun geheugen- en oriŽntatieproblemen en hun faalangst hebben KorsakovpatiŽnten baat bij structuur: een gestructureerde omgeving en een gestructureerde dagindeling. De patiŽnt kan geleerd worden een agenda te gebruiken waarin dagelijkse bezigheden worden opgeschreven. De oriŽntatie in plaats kan ondersteund worden door ruimtes een naam te geven, een naam die met de ligging en functie in verband gebracht kan worden. Zo worden de ruimtes genoemd en zo staat het op de deur. Voor het zich kunnen oriŽnteren in de tijd kan er in elke ruimte een klok opgehangen worden. Ook een bord met daarop de dag en datum kan hulp bieden. Faalangst en gevoelens van machteloosheid dienen voorkomen te worden. Het heeft geen zin de patiŽnt te wijzen op bijvoorbeeld 'gaten' in zijn geheugen. Hierdoor kan hij zich betrapt voelen. Beter is het om de verhalen van de betrokkene aan te vullen met juiste informatie en hem zo in de juiste richting te sturen. Een tegemoetkomende en meegaande houding werkt vaak beter dan een van aandrang. Het is goed om aan te sluiten bij activiteiten die de patiŽnt zonder problemen uit kan voeren. In de juiste ondersteunende omgeving blijken Korsakov-patiŽnten tot meer in staat te zijn dan vaak gedacht wordt.

Diagnose
Omdat de intelligentie lang in tact blijft, is vaak het moeilijk een definitieve diagnose te stellen. De patiŽnt lijkt redelijk te kunnen praten en weet meestal zijn tekorten goed te verbergen. Pas wanneer alle sociale normen worden losgelaten en de patiŽnt geen kans meer ziet de sociale faÁade in stand te houden, blijkt hoe ernstig de patiŽnt er aan toe is. Het syndroom van Korsakov is geen progressieve ziekte. Wanneer gestopt wordt met drinken en de voedingstoestand wordt verbeterd kunnen de stoornissen stabiel blijven of zelf verbeteren. Genezing is echter niet mogelijk. Hersencellen herstellen niet en worden ook niet opnieuw gemaakt. Bij veel patiŽnten blijft daarbij een zekere drankzucht bestaan waardoor terugval naar drankmisbruik vaak langdurig aanwezig blijft.

Hulpverleningsmogelijkheden
Via onderstaande adressen kunt u inlichtingen krijgen over Korsakov en regionale hulpverleningsmogelijkheden:

Bij de Geestelijke Gezondheidszorg Groningen in Zuidlaren,

Verpleeghuis KrŲnnenzommer in Hellendoorn,

De Gelderse Roos (GGZ) in Wolfheze, GGZ Buitenamstel -locatie Walborg,

Psychiatrisch Ziekenhuis 'Juliana Oord' in Laren,

BAVO RNO groep - afdeling Neuropsychiatrie in Rotterdam,

Verpleeghuis de Poort in Koudekerke,

Psychiatrisch Centrum Coudewater in Rosmalen

en het Vincent van Gogh instituut in Venray.

 

 

 

Met dank aan Alzheimer Nederland en de Hersenbank


Deze site is voor het laatst bijgewerkt op 15 december2004

NB. De hierbij vermelde gegevens vallen onder geen enkele verantwoordelijkheid van de Clientenfamilieraad en of management van Evean Oostergouw

            About CLIFA ][ About EVEAN ][ Contact us ][ Contact the webmaster ©2002 by Clifa Evean Oostergouw Zaandam NL.